Gebelik sırasında görüntüleme için dikkat edilecek bilinmesi gereken bilgeler nelerdir?

Tüm gebelik fazları boyunca tercih edilen metod X ışınlarının kullanılmadığı görüntüleme modaliteleridir. Çok gerekli olduğu durumlarda obstetrik ve jinekoloji uzmanları, radyoloji uzmanları ile konsültasyon yaparak hayati önemi bulunan veya gebelik sürecinde bebeğin hayatını tehlikeye atılabilecek anne hastalıklarının teşhisi amacıyla kar-zarar hesabı yaparak X ışını içeren röntgen, tomografi istemleri de yapabilirler. Ancak, bunun dışında, X ışını içeren röntgen, floroskopi, tomografi gibi modaliteler ile tetkik yaptırmadan önce gebelik riskiniz varsa mutlaka doktorunuzu bilgilendiriniz.

Gebelik sırasında manyetik rezonans çektirmenin bir zararı var mıdır?

Genel olarak zararı ispatlanmamış olmasına rağmen gebeliğin ilk 3 ayında manyetik rezonans görüntüleme ile tetkik önerilmemektedir. Gerekli durumlarda gebeliğin ikinci 3 ayı ve son 3 ayında MRG kontrastsız olarak seçilebilebilir.

Emzirme sırasında görüntüleme sakıncalı mıdır?

Emzirme veya diğer insanlarla yakın temas durumunda, sintigrafi-PET/CT gibi incelemeler yapıldığında, kesinlikle ilk 24-48 saat dikkat edilmesi gereken hususlar bu incelemelerin yapıldığı birimlerde araştırılmalıdır. Bunun dışında, rasyolojide BT veya MRG'de kontrast kullanıldığında, ilk 12-24 saatlik sürede, sütün sağılarak boşaltılması ve bu kısa sürede mama ile idare edilmesi önerilir. Ayrıca planlı bir tetkik ise, öncesinde ane sütü fazladan sağılıp depolanarak 1 günlük için buzdolabında saklanabilir?

İncelemeler için önceden özel hazırlıklar var mıdır?

Doğurganlık çağındaki kadınlarda gebelik riskinin en düşük olduğu dönem menstrual siklusun ilk günün itibaren sayılacak olursa ilk 10 gün içindir. Bu dönemde gebelik olasılığı yok denecek kadar küçük olup gerekirse tetkiklerin bu döneme planlanması daha uygun olabilir.

Radyolojide kullanılan kontrast maddeler nelerdir ve kontrast madde ne demektedir?

Kontrast madde röntgen sırasında, tomografi sırasında veya manyetik rezonans görüntüleme sırasında kullanılan; özellikle vücudunuzdaki hastalıklı bölgelerin daha özellikli ve tanısal görüntüler sunması için damar yolundan, ağızdan veya bazen makatten verilen kimyasal karışımlardır. Ağızdan aldığınız ve makattan veriler karışımlar barsaklardan emilmeyip atılmaktadır. Damardan veriler kontrastlar için ise herhangi bir karaciğer veya böbrek yetmezliğiniz yok ise bu organlar tarafından detoksifiye edilerek 12-24 saat içinde tamamen atılmaktadır. Ayrıca o gün 2 litreye varan sıvı tüketimi bu ilaçların daha kolay atılımını sağlayacaktır. Karaciğer ve böbrek yetmezliği bulunanlar ve kan tetkiklerinde özellikle üre-kreatinin yüksekliği saptanan olguların görüntülemede kontrast kullanılacak ise doktorlarını uyarmaları gerekmektedir.

Ultrasonografi incelemesi öncesi hazırlık gerekir mi?

Üst karın ultrasonografi incelemelerinde safra kesesi ve karaciğer görüntülerinde özellikten 8 saatten daha az olmayan açlık süresi tetkik kalitesini attıracaktır. Jinekolojik incelemelerde mesane ve idrar yolu incelemelerinde idrar kesisinin dolu olması bu bölgenin ve idrar yollarının daha sağlıklı incelemesini sağlayacaktır. Transvajinal veya transrektal incelemelerde özel bir hazırlık gerekmeyip barsak temizliği idrarın boşaltılması gerekiyorsa işlem sırasında ya da öncesinde sağlık personelimiz tarafından bildirilirsiniz.

Hangi tetkiklerde radyasyon vardır?, hangi tetkiklerinde radyasyon yoktur?

Radyasyon; tomografi floroskopi ve röntgen görüntüleme X ışını tüplerinden kaynaklanan, vücudu, kemikleri ve yumuşak dokuları aşarak hastalarının organlarının bilgilerini dedektör denilen elemanlara taşıyan X ışınlarınca oluşturulan etkidir. Radyasyon özellikle belirli dozları aştıkca vücutta kanserojen hücre oluşmasına neden olabildiğinden, üzerinde dikkatle durulan bir konudur. Günümüzde digital radyografiler, digital floroskopiler, çok dedektörlü tomografilerin yeni donanım ve yazılımları ile radyasyon derecesi özellikle de hastaların incelemelerine göre remodüle edilerek son derece düşürülmektedir. Günümüzde, ilk üretildiği 90’lı yıllara göre tomografi ve röntgen cihazlarında 10 ile 20 kat’a varan radyasyon dozu azalması sözkonusudur. Ultrasonografi ve Manyatik Rezonans görüntülemede X ışını radyasyonuna maruz kalımı sözkonusu değildir. Kemik dansitometri, panoromik grafi, mamografi sırasında çok düşük de olsa X ışını mazuriyeti sözkonusudur. Bu incelemelerde yapılan geniş çaplı çalışmalarda kar zarar hesabı yapıldığında alınacak radyasyonun riskinin son derecede düşük olduğu belirtilmektedir.

Görüntüleme yapılabileceği zaman üzerinde metalik eşya bulunmasının veya cep telefonu ve kartlarımızın yanımızda olmasının zararı varmıdır?

Görüntülenecek bölge içinde olmadığı üzere ultrasonografi ve tomografide bu tür cihazların sakıncası yoktur. Ancak Manyetik Rezonans görüntülemede metalik maddeler görüntüyü bozup işlem sırasında hareket edip hastalara zarar verebileceği gibi kart telefon vebenzeri hafızalı cihazların manyetik alan içerisinde tamamen kullanılamaz hale gelmesi de sözkonusudur. Bu yüzden bu çeşit gereçler genellikle hasta üzerinde bulundurulmadan işleme alınmalıdır.

En iyi görüntüleme yöntemi hangisidir?

Genel olara tıp eğitimi boyunca da hekimlerin öğrendiği üzere, her zaman: “hastalık yoktur hasta vardır” prensibi geçerli olup her yöntemin avanj ve dezavantajları hastalara göre değişiklik göstermektedir. Bunun için en az radyasyon, en az kontrast ve en ayrıntılı gösteren tetkik ya da tetkik grubu seçilerek işlemler tamamlanmaktadır.

Bilgisayarlı tomografi öncesi hazırlık gereklimidir?

Safra kesesi, safra yolları, karaciğer inecelenecek ise, 8 saatlik açlık, diğer kontrastlı tetkiklerde genel olarak en az 2-4 saat açlık gerekmektedir. Barsakların ayrıntılı incelendiği enterografi, enteroklizis gibi incelemelerde 12 saat’i aşan açlık süreleri gerekmektedir. İşlemler sırasında incelenenen bölgeye göre değişik kontrastlar ve değişik metodlar kullanılabileceğinden ayrıntılı bilgiler işlem öncesi hazırlık formları şeklinde sizlere iletilecektir. Kolon grafisi, enteroklizis, enterografi, histerosalpingografi (HSG) öncesi haırlık için lütfen web sitemize veya bize ulaşınız.

Bilgisayarlı Tomografi, Anjiografi ne demektedir?

BT Anjiografi olarak da kısaltılabilecek bu modalitede daha önceden kasıktan yapılarak hastanede yatmayı gerektirecek tarzda nispeten ağır olan anjiografi tetkikleri 4-5 dk içerisinde eski yapılan DSA dedidiğimiz ayrıntılı tetkikler ile eşdüzeyde bilgiler sunabilecek yüksek rezolüsyonlu görüntüler elde etmek mümkündür.

BT’de çok aşırı radyasyon mazuriyeti sözkonusu?

Yeni teknoloji BT ünitelerinde düşük doz algoritmaları ile kalın kesitler alınsa bile ince kesitler rekonstrükte edilerek 3 boyutlu görüntüler elde edilebilir. Bu doz azaltıcı yöntemler ile özellikle kemik ve akciğer dokusunda düşük doz ile dahi üstün görüntü kalitesi elde edilebilir.

Ultrasonografi incelemenin süresi ne kadardır?

Ultrasonografi yapılan bölgeye göre yaklaşık 15 ile 45 dakika arasında süre isteyen bir modalite olup işlem öncesinde ayrıntılı bilgilendirilirsiniz.

BT incelemeleri ne kadar sürmektedir?

Bilgisayarlı Tomografide sadece damar yolundan kullanılacak ise tetkik süreniz 5-10 dk'yı aşmayacaktır. Ancak kalp anjiosu, barsak tetkikleri, dinamik dediğimiz hareketli çekimler, ürografi dediğimiz idrar süzülmesini görüntüleyen tetkikler olduğu sürece yaklaşık 30 dk’ya varan süreler sözkonusu olup bazı tetkiklerde barsakların tamamen dolması 1 saat’i bulduğundan süre uzayabilmektedir.

Radyolojik görüntülemeden sonra hastalar ne kadar sonra günlük yansıtısına-işine dönebilir?

Allerjik bir reaksiyon, yanetki gelişmediği sürece 30 dk içinde günlük rutine dönebilmeleri mümkündür. Alerjik reaksiyonlar genel olarak ilk 15 dk içinde görülmektedir. Kontrast kullanılan hastaların yarım saat kadar klinik ya da görüntüleme merkezi içinde gözetim altında olması tercih edilir. Bunun dışında tetkik bittikten sonraki yarım saat sonra kendini iyi hisseden hastalarımız günlük aktivitelerine dönebilir. Barsak kontrasttı kullanılan ayrıntılı işlemlerde veya işlem sırasında sakinleştirici kullanılan görüntülemelerden sonra araç kullanımı sakıncı olabilir ve hastaların konsantrasyon bulunduğundan dolayı günlük aktivitelerine yoğunlaşmayabilir. Bunun için o gün istirahat etmeleri en tercih edilen yöntemdir.

Manyetik Rezonans görüntüleme nasıl yapılır?

Bu işlem sırasında X ışınından ziyade elektromanyetik dalgalar kullanılır. Hasta elektrik akımları ile güçlendirilmiş bir magnetik alanda yatırılarak kendi magnetik alanı içerisinde organları görüntüleyecek sinyaller elde edilir. Bu işlem sırasında yanınızda metal veya magnetik bilgi içeren kredi kartı, bankartı vb. hafızalı yazılımları içeren kartların bulundurulmaması önerilir. İşlemin içeriğine göre 20-45 dk arasında sürede tamamlanan Manyetik Rezonans görüntüleme yeni teknolojide Tüm Vücut MR veya Multiparametrik modelitelerde 1.5 saat’e kadar uzanmaktadır.

Hangi hastalar Manyetik Rezonan ünitesine giremez ve bu sistemde görüntülenmesi tehlikelidir ?

Kalp pili olanlar, MR uyumlu olmayan kalp kapakcığı protezi taşayanlar, MR uyumlu olmayan kemik-eklem protezi taşıyanlar, nörositumülatör (işime için veya Parkinson hastalığı için yerleştirilmiş) taşıyıcıları, çok ciddi fobisi bulunanlar, damarlara ya da göze yakın metalik küçük yumuşak doku içi yabancı cisim bulunan hastalar.

Açık ya da kapalı MR arasında fark varmıdır?

Açık MR’ların gradient güçleri daha zayıf olduğundan çoğunlukla da fobisi bulunan hastalarda tanıya yardımcı olarak kullanılmaktadır. Yeni sistemlerde, ünitemizde de bulunan gantri (hastanın içerisine uzandığı) genişliği 72 cm’ye varan yarı açık 3 Tesla MRG ünitelerinde fobi ve hasta uyumsuzluğu en az düzeydedir.

Biopsi nedir? Görüntüleme eşliğinde nasıl yapılmaktadır?

Biopsi özellikle radyolojinin klinik hayata da geçmesi ile görüntüleme eşliğinde normalde elle muayenesi veya göz ile görülmesi mümkün olmayan lokalizasyonlardan patolojik doku örneği alınmasını sağlanmaktadır. Bu işlem genelde Ultrasonografi bazen de Tomografi veya Manyetik Rezonans eşliğinde yapılmakta olup ince iğne, kalın iğne, vakumlu iğne şekilnde ayrı protokollerde gerçekleştirilmektedir. Görüntüleme eşliğinde olduğu sürece daha az komplikasyonları bulunan bu yöntemlerden sonra kısa süre sonra günlük yaşantıya dönmek mümkündür. Biopsilerde genel anestezi uygulanması tercih edilmeyip genelde lokal anestezi yapılmaktadır. Bu şekilde gereksiz ameliyatlar da engellenebilmektedir.

Mammografi kaç yaşından sonra yapılır? Herkese mamografi yapılmalı mı?

Mammografi yasal olarak da tüm dünyada 40 yaşından itibaren tüm kadınlarda tarama amaçlı olarak yıllık ya da 2 yılda bir yapılmaktadır. Ailevi-genetik-çevresel farklara göre risk grubu hesaplanarak genellikle Kadın Doğum Doktorları veya Genel Cerrahlar tarafından istenen taramalarda takip sıklıkları tarama bulgularına göre değişebilmektedir

Mammografi sırasında yüksek doz radyasyon alınıyor mu?

Mammografi taramaları sırasında her iki meme en az iki yönde görüntülenerek kanser taraması yapılmaktadır. Bu sırada düşük dozda bir radyasyon alımı sözkonusu olup meme kanseri sıklığı dikkate alındığında kar zarar oranı dikkate alındığında; bu inceleme son derece etkili bir prosedürdür.

Mammografi sırasında çok ağrı hissedilir mi?

Mammografide genel olarak her iki meme özel pedallar ile sıkıştırılarak meme dokusu hareketsizleştirilir ve inceltilerek görüntü kalitesi arttırılır. Bu sıkıştırma sırasında ağrı hissetmek mümkündür. Ünitemizde güncel teknoloji 3 Boyutlu Mammografi diye de isimlendirilen Tomosentez ünitesinde baskı oranı 1/3 oranında azaltılarak görüntü alınabilmektedir.

Meme incelemelerinin nadet dönemlerinde göre hangi paryot'da yapılması daha uygundur?

Meme Ultrasonografi, Mammografi, Meme MRG'nin genellikle meme muayenesinde menstrual siklusun 6-16. günleri arasında yapılması tercih edilmekte olup diğer günlerde elde edilen bulgular hormonal düzeyden çok fazla etkilenebileceği için bu konuya dikkat edilmelidir.

Radyoloji ünitesinde yaptırdığımız görüntülemelerin sonucunu ne zaman alırız?

Bu süre; tetkiklerinin bulgularına ve ek inceleme gerekip gerekmediğine göre değişebilmekle birlikte genel olarak Utrasonografi ve Direkt Grafi incelemeleri aynı gün içinde alınabilir. Tomografi ve Manyetik Rezonans görüntülemeleri ise bir sonraki gün 14:00 16:00 aralığında hazır olacaktır.

Radyoloji görüntülemeleri sırasında radyoloji uzmanları görüntüyü takip edilebiliyor mu?

Ünitemizde genel olarak tecrübeli teknisyenlerimiz görüntülemeyi gerçekleştirildikten sonra görüntüleme sırasında veya hastayı kadırmadan hemen önce radyoloji uzmanlarına görüntüleri ileterek yapılması gerekenleri tamamlayarak hastanın üniteden ayrılmadan eksiksiz değerlendirilmesini sağlamaktadırlar.

Görüntülemeler arşivlemede saklanıyor mu?

Ünitemizde yapılan tetkiklerde elde edilen tüm görüntüler özel, PACS denilen arşivlerde saklanarak korunmaktadır. Zaman zaman digital ünitelerde problem yaşansa da 5 yıl kadar bu görüntülerin saklanması mümkündür.

Tetkiki, istemi yapan doktorum da görüntülere ulaşabilirmi?

Evet. İncelemeler zaten doktorunuzun kendi bilgisayarında da görebileceği bir program ile CD'lerde size verilecektir. Bunun dışında WEB tabanlı özel yazılımlar ile; merkezimizin görüntüleme arşivine, doktorunuza verilecek; sadece sizin görüntülerinize ulaşabileceği özel şifreler ile görüntülerinizi ayrıntılı olarak incelemesi mümkündür.